Geef foto van de geest

Onlangs stopte ik met slikken van mijn anti-depressiva. Ik merkte dat ik daar gelukkiger van werd. Dat verbaasde me, want ik was toch oorspronkelijk door mijn behandelaars gediagnosticeerd als zijnde depressief. Waarom bleken de pillen mij dan toch geen chemisch geluk te bieden, maar zelfs een averechts effect te hebben? Ik begon te mijmeren over mijn diagnose.

Wat begon met een beetje mijmeren werd nadenken, uiteindelijk piekeren zelfs. Was ik ooit eigenlijk depressief geweest? Ik bedacht me dat ik destijds toch ook behoorlijk optimistische, zelfs vrolijke teksten schreef. Ook vroeg ik me af of bij de later gestelde diagnose autisme de diagnose depressie vervallen was. Of kun je beide diagnoses hebben? Ik mailde mijn eerste behandelaar, maar die reageerde helemaal niet. Ik werd wantrouwig. Op internet vind je tientallen gevallen van verkeerde ingrepen in het lichaam. Over verkeerde ingrepen in de geest, hoor je eigenlijk amper, maar daar zal toch ook wel regelmatig sprake van zijn?

Beplakt met etiketje

Na een beetje onderzoek stuitte ik op een interessante casus rondom de diagnose van een man, laat ik hem Jan noemen. Jan was werkzaam als stagiair toen hij psychotisch werd. “Ik kon gezichten niet goed lezen. Hierdoor werd ik wantrouwig naar mijn omgeving, begon zelfs in complottheorieën te denken en werd uiteindelijk 'keipsychotisch' opgenomen.” Bij de opname constateerden de artsen dat Jan psychotisch was en niet veel later gaven ze aan dat hij waarschijnlijk leed aan schizofrenie. De zeven jaren die volgden waren zwaar, heel zwaar. Jan, onder de medicijnen, doorstond zijn leven maar moeilijk. Hij was vooral bang dat - heel gangbaar in de wereld van de schizofrenie - zijn psychose terug zou keren. Totdat een nieuwe behandelaar anti-depressiva voorschreef. Die sloegen goed aan. Deze behandelaar had enige kennis van autisme en het duurde uiteindelijk niet lang tot deze en anderen tot de voorlopige eindconclusie: autisme kwamen. Waarom nou toch die eerste foute conclusie?

Antwoord niet simpel

Carolien Appels - Van Lier van GGZ Breburg vindt het moeilijk om deze vraag te beantwoorden: "Juist omdat het antwoord niet zo simpel is. Ten eerste werken we hier bij het GGZ met zogenaamde proces-diagnoses. In het begin, als een cliënt bij ons komt met een klacht, dan moeten wij volgens het protocol al vrij snel tot een voorlopige diagnose komen. Later kan die nog gewijzigd worden als het plaatje, door gesprekken met de cliënt en soms de omgeving, wat completer wordt gemaakt. Maar er is dus altijd een eerste diagnose. In het geval van autisme, zou je kunnen zeggen dat destijds, toen jouw en zijn diagnose gesteld werd, de psychiatrie nog jong was en dus ook niet alles wist. Kijk, autisme en zelfs Asperger is al heel lang bekend. Onder kinderen, niet onder volwassenen. Het besef dat het ook bij volwassenen voorkwam, kwam pas veel later. Ook speelt mee dat volwassenen met autisme vaak een hoge intelligentie bezitten, waardoor de kenmerken van hun autisme ondergesneeuwd worden door jaren van ervaring. Het valt daardoor bij volwassenen veel moeilijker te detecteren. En verder is het überhaupt heel moeilijk om etiketten te plakken op mensen waar het de geestelijke gezondheid betreft. Als iemand zijn been breekt, kun je dat op de foto zien. Als iemand daarentegen iets geestelijks mankeert, kun je dat veel moeilijker zien. Je kunt nu eenmaal geen röntgenfoto maken van de geest."

Kwartjes gevallen

Nu, vele jaren na de oorspronkelijke diagnose, is Jan heel gelukkig met zijn huidige etiketje: "De kwartjes zijn gevallen. Nu ik het weet, kan ik het ook breder zien. Natuurlijk, ik ben een beetje teleurgesteld in mijn oorspronkelijke behandelaars die een beetje met oogkleppen opliepen, maar ach, dat zijn ook maar mensen. Bovendien, ik zie het nu ook in mijn omgeving: mijn moeder heeft hoogstwaarschijnlijk ook autisme en mijn pa heeft ADHD. Ik heb 'gelukkig' autisme, want nu zie ik de kans niet zo groot meer dat ik nog een psychose krijg en juist dat heeft er in gehakt bij mij. Ik ben eigenlijk nu een heel tevreden mens."

Stefan Pietersen

 
 
 
menu